بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
Gastrointestinal Panel Content for Rosha Diagnostic Laboratory
محتوای بخش «پانل گوارش» آزمایشگاه روشا
تابستان ۱۴۰۵
پانل گوارش (Gastrointestinal Panel)
پانل گوارش آزمایشگاه تشخیص پزشکی روشا، مجموعه‌ای جامع از آزمایش‌های تشخیصی برای بررسی برخی علل شایع علائم و بیماری‌های دستگاه گوارش است. این آزمایش‌ها می‌توانند در بررسی التهاب روده و بیماری‌های التهابی روده (Inflammatory Bowel Disease؛ IBD)، عفونت هلیکوباکتر پیلوری (Helicobacter pylori)، عفونت‌ها و انگل‌های گوارشی (Gastrointestinal Infections and Parasitic Infections)، خونریزی پنهان دستگاه گوارش و برخی بیماری‌ها مانند سلیاک (Celiac Disease) مورد استفاده قرار گیرند.
آزمایش‌ها:
Stool Calprotectin
عنوان اختصاری (Fecal Calprotectin)
نوع نمونه: مدفوع
مدت زمان ناشتایی: نیاز ندارد
هدف آزمایش: ارزیابی وجود و شدت التهاب در روده و تمایز بیماری‌های التهابی روده (IBD) از سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS).
توضیح: کالپروتکتین یک مجتمع پروتئینی متصل به روی و کلسیم است که عمدتاً از نوتروفیل‌های فعال در پاسخ به فرآیندهای التهابی در مخاط روده آزاد می‌شود. سنجش سطح این پروتئین در مدفوع، یک روش غیرتهاجمی و بسیار دقیق برای ارزیابی مستقیم میزان التهاب روده است. این آزمایش به کلینیسین‌ها کمک می‌کند تا بدون نیاز به انجام کولونوسکوپی‌های غیرضروری در گام اول، بیماران مبتلا به IBD را شناسایی کرده و سیر درمان و میزان پاسخ به دارو را پایش نمایند.
Stool Culture
عنوان اختصاری: (Stool Culture / Stool C/S)
نوع نمونه: مدفوع
مدت زمان ناشتایی: نیاز ندارد
هدف آزمایش: شناسایی باکتری‌های بیماری‌زای عامل عفونت‌های گوارشی و کمک به تشخیص عفونت‌های باکتریایی روده.
توضیح: کشت مدفوع برای شناسایی برخی باکتری‌های بیماری‌زا در دستگاه گوارش، به‌ویژه در مواردی مانند اسهال حاد یا پایدار، درد شکمی و سایر علائم مشکوک به عفونت باکتریایی انجام می‌شود. در صورت رشد باکتری بیماری‌زا، در صورت نیاز می‌توان با انجام آزمون حساسیت آنتی‌بیوتیکی (Antibiogram) به انتخاب درمان مناسب کمک کرد.
Helicobacter pylori Antigen in Stool or Serum
عنوان اختصاری (H. pylori Stool Ag)
نوع نمونه: مدفوع
مدت زمان ناشتایی: معمولاً نیاز ندارد (پرهیز از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، بیسموت و مهارکننده‌های پمپ پروتون مانند امپرازول، طبق دستور پزشک)
هدف آزمایش: شناسایی مستقیم حضور باکتری هلیکوباکتر پیلوری، تشخیص عفونت فعال معده و ارزیابی ریشه‌کنی آن پس از درمان.
توضیح: باکتری هلیکوباکتر پیلوری عامل اصلی التهاب مزمن معده (گاستریت)، زخم‌های معده و اثنی‌عشر و از فاکتورهای خطرساز مهم در بروز سرطان معده است. آزمایش آنتی‌ژن مدفوعی این باکتری، برخلاف تست‌های سرولوژی خون که ممکن است آنتی‌بادی‌های عفونت‌های گذشته را نیز مثبت نشان دهند، حضور «عفونت فعال و زنده» را ارزیابی کرده و معتبرترین ابزار برای بررسی موفقیت درمان آنتی‌بیوتیکی به شمار می‌رود.
Stool Examination for Ova and Parasites
عنوان اختصاری (Stool O&P / Stool Exam)
نوع نمونه: مدفوع
مدت زمان ناشتایی: نیاز ندارد
هدف آزمایش: شناسایی میکروسکوپی تخم انگل‌ها، کیست‌ها، تک‌یاخته‌ها، فرم‌های انگلی و ارزیابی فیزیکی‌شیمیایی مدفوع.
توضیح: این آزمایش ابزار پایه‌ای و حیاتی در ارزیابی بیماران مبتلا به اسهال‌های مزمن، دردهای مبهم شکمی و علائم سوءجذب است. در این بررسی، علاوه بر جستجوی انگل‌ها و کیست‌های شایع مانند ژیاردیا (Giardia) و آمیب (Entamoeba)، وجود گلبول‌های سفید (WBC) جهت بررسی عفونت‌های باکتریایی، گلبول‌های قرمز (RBC) و چربی مدفوع نیز مورد سنجش دقیق قرار می‌گیرد.
Fecal Occult Blood Test
عنوان اختصاری (FOBT / FIT)
نوع نمونه: مدفوع
مدت زمان ناشتایی: در روش ایمونوشیمیایی (FIT) نیاز به ناشتایی و رعایت رژیم غذایی ندارد.
هدف آزمایش: شناسایی مقادیر میکروسکوپی خون در مدفوع جهت غربالگری زودهنگام سرطان روده بزرگ (Colon Cancer) و پولیپ‌های گوارشی.
توضیح: ضایعات و پولیپ‌های پیش‌سرطانی روده بزرگ در مراحل اولیه معمولاً کاملاً بدون علامت بوده و تنها مقادیر بسیار کمی خون غیرقابل دیدن وارد دستگاه گوارش می‌کنند. سنجش خون مخفی به روش نوین ایمونوشیمیایی (FIT) با بهره‌گیری از آنتی‌بادی اختصاصی علیه هموگلوبین انسانی، بدون تداخل با رژیم غذایی (مانند مصرف گوشت قرمز)، خونریزی‌های تحتانی گوارش را با دقت بالا شناسایی کرده و نقش کلیدی در پیشگیری از پیشرفت سرطان کولون ایفا می‌کند.
Anti-Tissue Transglutaminase Antibody
عنوان اختصاری (Anti-tTG (IgA/IgG))
نوع نمونه: خون
مدت زمان ناشتایی: نیاز ندارد
هدف آزمایش: غربالگری اولیه و تشخیص دقیق بیماری خودایمنی سلیاک (Celiac Disease) و عدم تحمل گلوتن.
توضیح: بیماری سلیاک یک اختلال خودایمنی ژنتیکی است که در آن مصرف پروتئین گلوتن (موجود در گندم، جو و جوی دوسر) باعث حمله سیستم ایمنی به مخاط روده کوچک و تخریب پرزهای جذبی می‌شود. آنتی‌بادی (Anti-tTG)، خط اول و دقیق‌ترین بیومارکر سرولوژیک برای غربالگری این بیماری است. اندازه‌گیری این شاخص در بیماران مبتلا به نفخ، اسهال یا یبوست مزمن، آنمی فقر آهن مقاوم به درمان و پوکی استخوان، به تشخیص زودهنگام سلیاک و جلوگیری از تخریب دائمی مخاط روده کمک می‌کند.
آمادگی‌های مهم پیش از انجام آزمایش‌های پانل گوارش در آزمایشگاه روشا:
رعایت رژیم غذایی پیش از تست خون مخفی مدفوع (OB): حداقل ۴۸ تا ۷۲ ساعت قبل از جمع‌آوری نمونه مدفوع، از مصرف گوشت قرمز، شلغم، ترب، ویتامین C، مکمل‌های آهن و داروهای ضدالتهاب (مانند آسپرین و بروفن) خودداری کنید.
اطلاع‌رسانی و مدیریت مصرف داروها جهت تست (H. pylori): مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، بیسموت و داروهای مهارکننده پمپ پروتون (مانند امپرازول و پانتوپرازول) می‌تواند باعث نتایج منفی کاذب در تست آنتی‌ژن میکروب معده شود؛ موضوع را حتماً به کارشناسان پذیرش ازمایشگاه اطلاع دهید (معمولاً ۲ تا ۴ هفته فاصله از مصرف این داروها طبق نظر پزشک لازم است).
نکات مربوط به نمونه‌گیری مدفوع (کشت، انگل‌شناسی و کالپروتکتین): نمونه باید در ظرف استریل اختصاصی آزمایشگاه جمع‌آوری شده و به هیچ عنوان با ادرار یا آب مخلوط نشود. نمونه‌های مدفوع باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن (ترجیحاً زیر ۲ ساعت) به آزمایشگاه روشا منتقل شوند.
عدم حذف گلوتن پیش از ارزیابی سلیاک: در صورتی که پانل شامل تست‌های تشخیصی سلیاک مانند(tTG) باشد، نباید پیش از انجام آزمایش رژیم غذایی فاقد گلوتن داشته باشید؛ زیرا قطع مصرف گلوتن می‌تواند باعث منفی شدن کاذب نتایج شود.
پرهیز از مصرف برخی داروها پیش از آزمایش (Calprotectin): برخی داروها، به‌ویژه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و آسپرین، می‌توانند بر سطح کالپروتکتین مدفوع تأثیر بگذارند. پیش از انجام آزمایش، فهرست داروهای مصرفی خود را به پزشک و کارشناسان آزمایشگاه اطلاع دهید و از قطع خودسرانه داروها خودداری کنید.
